Las vanguardias artísticas del siglo XX representaron una ruptura radical con las tradiciones del pasado, impulsando el arte hacia nuevas formas de expresión, a menudo desafiando las normas establecidas y proponiendo nuevas perspectivas sobre la estética, la sociedad y la política. Movimientos como el futurismo, el cubismo, el surrealismo, el expresionismo, entre otros, fueron los principales exponentes de esta revolución artística que se caracterizó por la experimentación, la innovación y la constante búsqueda de lo "nuevo". Sin embargo, a medida que avanzaba el siglo XX, la evolución del arte dio paso a las postvanguardias, una fase en la que las propuestas artísticas, aunque aún vinculadas a las vanguardias, comenzaban a cuestionar la propia noción de vanguardia y a replantear las relaciones entre arte, sociedad y cultura.
El estudio de las vanguardias y postvanguardias artísticas de los siglos XX y XXI no solo ofrece una visión del arte como fenómeno estético, sino también como un reflejo de los cambios sociales, políticos y tecnológicos de cada época. Esta investigación busca analizar las características esenciales de estos movimientos, sus influencias mutuas y su legado en el arte contemporáneo.
Presencial
10. Galicia e o debate rexionalista nacionalista : A loita polo carácter diferenciador: o rexionalismo e a pintura (1900 1922/25). Castelao como precursor: entre o rexionalismo e a vanguardia . O vanguardismo histórico galego (1922/25 1936). Os Renovadores (Carlos Maside , Manuel Torres, Manuel Colmeiro , Arturo Souto, Cándido Fernández Mazas , Laxeiro). Os pintores de ALFAR. O surrealismo: Maruja Mallo . Os independientes (Lino M. Villafínez , Virxilio Blanco, José Frau , Julia Minguillón ). Grabadores y artistas gráficos.
11. A Guerra como fronteira: o novo orden artístico despois de 1939 . A alternativa norteamericana : Nova Iorque e o expresionismo abstracto . As variables : entre o xesto e o color field painting . Os modelos: Pollock, de Kooning , Kline, Rothko , Reinhardt , Newmann …A Europa dos anos 40 e 50: París e a persistencia das linguaxes de anteguerra . A incidencia do existencialismo. O debate en torno as linguaxes abstractas : os informalismos ” e as súas posicións : xestuais , líricos, matéricos e “duros”. Os modelos: Hartung, Soulages , Fautrier , Vedova , Burri . O espacialismo : Fontana. As linguaxes brutas” do expresionismo : Cobra( Appel , Alechinsky ) e Dubuffet . A escultura dos anos 40 e 50. Osmodelos: Giacometti, Moore, Smith.
12. A España artística de postguerra (1939 1959 ): Oficialismo frente a experimentalismo. O longo debate en torno á abstracción : da Escola de Altamira a Dau al Set. O internacionalismo dos modelos informalistas : de El Paso o constructivismo escultórico vasco . Os modelos: Tapies , Millares , Saura, Oteiza , Chillida , Serrano. Arte normativo e realismo social. O Equipo 57.
A arte galega dos anos oscuros : entre o exilio e o silencio . A coexistencia das poéticas primitivistas e os expresionismos históricos. Os galegos de Madrid e a súa participación no debate abstracto . Os intentos de apertura(1951 1960). O debate en torno á abstracción en España e o protagonismo dos artistas galegos: Lago Rivera, Mampaso , Molezún , Labra . Entre a abstracción e a nova figuración : Tino Grandío . Os modelos de figuración : Luís Torras e Antonio Tenreiro. A escultura: Failde , Pineiro , Baltar.
13.As transformacións no tránsito dos anos 50 ós 60 e a nova conciencia cultural: a pintura como posibilidad : o retorno figurativo europeo . Bacon . A post painterly abstraction americana: Kelly, Stella, Louis, Noland . Arte e tecnoloxía : Op Art e cinetismo . Vasarely Soto.
Unha arte para a “ mid cult”: o Pop Art. Os modelos británicos : Hamilton, Hockney . Os modelos norteamericanos : Rauschenberg, Johns , Warhol, Lichtenstein . A reconsideración do obxecto e os sistemas de acumulación : O Novo Realismo francés . Os modelos: Arman , Klein, Tinguely . A Arte Povera italiana. Os modelos: Merz , Kounellis , Anselmo. Un precursor: Manzoni. precursor: Manzoni.
14. O Minimal Art e as estructuras primarias da arte . Os modelos: André, Flavin , Judd , LeWitt , Ryman. A arte conceptual e as súas manifestacións : a idea, a linguaxe , os comportamentos e a función dos media. Fluxus . Accionismo vienés. Happenings, Body Art, Video Art. Os modelos: Kaprow , Beuys , Art & Language , Kosuth , Paik , Nauman . O Land Art e as súas variacións . Os anos 70 e a maduracións das opcións conceptuales e obxectuais . De novo a pintura: Support Surface. O Hiperrealismo.
15 Os anos 60/70 en España . A “crónica da realidade” e os ecos do Pop Art. A figuración poética e os abstractos . O conceptualismo español e os seus modelos no eixo Madrid Barcelona. Posicións neofigurativas : grupo Hondo , o realismo social de J. Ortega e Estampa Popular. A Crónica da Realidade: o Equipo Crónica, Genovés . Un caso aparte: Eduardo Arroyo. O realismo de Antonio López. A nova figuración madrileña e Luís Gordillo. Proxección ós oitenta: Alcolea , C. Franco, J. A. Aguirre, Pérez Villalta . A persistencia de opcións abstractas : O Grupo de Cuenca. Outras posición . Escultura: López Hernández e os escultores vascos . A arte conceptual española : J. Brossa, Muntadas , Miralda , Benet , Rabascall , Abad , Nacho Criado, Valverde...
16. Galicia: entre as influencias neovangardistas e a conciencia autóctona . A neofiguración e a “Estampa Popular”(1960 1973/75). Os artistas galegos fora de Galicia . Entre as influencias das neovanguardias e a conciencia autóctona . A arte do desenvolvemento desarrollismo ), 1960 1973/75. Estampa Popular Galega e arte militante. Os artistiñas de Vicente Risco. As novas abstraccións . A persistencia de los expresionismos . Os realismos. A escultura: Silverio Rivas e outros. O lapsus crítico del postfranquismo (1975 1980).
17. As novas posiciones estéticas despois de 1980 (1980 2025). O retorno á Historia e ó debate en torno ó fin da modernidade. A mirada postmoderna . A resurrección da vangarda histórica. Os anos 80 como pintura: Picasso e Matisse fronte a Duchamp . As grandes mostras dos 80 e a definición da nova pintura contaminada pola historia. Eclecticismo e contaminación de estilos. As transformacións da reciclaxe histórica: ainda a modernidade posibilita a comprensión dos anos 90 (1986 2000). O novo orde mundial despois da Guerra Fría . Os novos contextos políticos e estéticos. Reconvertindo os 60 baixo o siño de Duchamp : o obxecto , o desexo e as novas alegorías . estratexias , compromisos e funcións . Unha estética do obxecto . Os novos soportes na época da desaparición dos xéneros artísticos: fotografía , vídeo, cine, electrónica, ordenador, internet... Activismo e política. A ruptura da visión eurocéntrica e a incorporación das periferias: multiculturalismo, mestizaxe e hibridismo. Biodiversidade e identidade no planeta global. A súa proxección en España e en Galicia.